• Ներսեհ

ՆԱԶԻԿ ԱՍԱՏՐԵԱՆ Պատուի տարբեր ըմբռնումները Շիրուանզադէի «Պատուի համար» դրամայում

Updated: Jun 23, 2020

ԳՐԱԿԱՆ


ՆԱԶԻԿ ԱՍԱՏՐԵԱՆ

Երեւանի Պետական Համալսարանի

Հայ բանասիրութեան ֆակուլտետի

առկայ բակալաւրիատի 4-րդ կուրսի

ուսանողուհի








ՊԱՏՈՒԻ ՏԱՐԲԵՐ ԸՄԲՌՆՈՒՄՆԵՐԸ

ՇԻՐՈՒԱՆԶԱԴԷԻ «ՊԱՏՈՒԻ ՀԱՄԱՐ» ԴՐԱՄԱՅՈՒՄ

Ալեքսանդր Շիրուանզադէն (Ալեքսանդր Մինասի Մովսիսեան) ծնուել է 1858 թուականի ապրիլի 7-ին, Շամախի քաղաքում: Շիրուանզադէն ապրել եւ գործել է բուրժուական կեանքի խաւարի մէջ, եւ այս հասարակարգի խորը քննադատութիւնը դարձել է նրա ստեղծագործութեան հիմնական ու գլխաւոր թեմաներից մեկը:

1904 թուականին Շիրուանզադէն գրում է իր գլուխգործօցը` «Պատուի համար»-ը` նպատակ ունենալով հրապարակել հայ բուրժուազիայի կեանքն ու գործունէութիւնը: Ինչպէս նշուեց, դրաման գրուել է 1904 թուականին, բայց ստեղծագործական փնտրտուքները, ուսումնասիրութիւնները սկսուել են դեռեւս 1980-ական թուականներից, երբ երիտասարդ գաւառացին իր աչքով էր տեսնում բուրժուական հասարակութեան ներկայացուցիչների արիւնալի պայքարը, թալանը, զեխութիւնն ու ողջ անմարդկայինը, որ իր մէջ պարունակում էր այդ հասարակարգը: Տեղին է մէջբերել Շիրուանզադէի խոսքերը. «Իմ աչքերի առջեւ մարդ էակն իր նմանի կոկորդը բռնած, պատին սեղմելով, խեղդում էր, եւ ոչ մի անցորդ չէր փորձում խեղդուողին ազատել: Իրարու բոթելով ու հրելով` իւրաքանչիւրն աշխատում էր իր տեղը լայնացնել մրցման ասպարէզում, եւ իհարկէ, տուժում էին նրանք, որոնք անզօր էին իրենց ոտների վրա կանգնելու: Թաւալելով տկարներին` զօրաւորներն անցնում էին` առանց յետ նայելու, շատ անգամ իրենց զոհերի դիակը կոխկռտելով երկաթէ կրունկներով: Վէրջին չորս տարիները Բաքւում ես ընկել էի մի միջավայր, ուր ընկերոջ վերջին կոպեկը գողանալը եւ նրա զաւակներին մի կտոր հացից զրկելը համարվում էր խելքի ու եռանդի ապացոյց եւ ոչ միայն չէր դատապարտւում, այլեւ դառնում էր նախանձի առարկայ: Հարիւրաւոր դէպքեր են անցել իմ աչքերի առջեւ միմեանցից այլանդակ, միմեանցից զազրելի: Նրանցից ես ընտրել եմ Անդրէաս Էլիզբարովին ու Ս